مســــــــــــاجـــــــــــد سبعـــــــــــــــه
کفار و مشرکين قريش با تلاش گسترده تمامي طوائف و قبائل موجود در عربستان را بر عليه اسلام و مسلمين بسيج کردند تا با يک هجوم همه جانبه، مدينه را تسخير کرده و براي هميشه آسوده شوند. تمتمي گروهها و قبايل شبه جزيره براي محاصره مدينه حرکت کردند. در اين ميان مسلمانان به پيشنهاد سلمان فارسي و پذيرش پيامبر اکرم (ص) به حفر خندق در اطراف مدينه پرداختند و از اين طريق سپاه مشرکين را زمين گير کردند. محاصرة شهر جز از دست دادن بزرگان و پهلوانان سپاه شرک ـ از جمله عمروين عبدود که توسط علي (ع) کشته شد ـ نتيجة ديگري نداد.
اين جنگ از آنجا که تمامي قبائل و طوائف در آن شرکت جسته و به مقابله با اسلام آمده بودند، احزاب ناميده مي شود و به واسطة حفر خندق در اطراف مدينه به جنگ خندق نيز مشهور شده است. صحنة اين نبرد در مقابل کوه سلع در شمال غربي مدينه بوده و خندق نيز بصورت نيم دايرة هلالي شکل در پايين کوه از حدود مسجد ذوقبلتين در غرب تا مسجد عبير در شرق حفر شده بود، به طوري که کوه سلع و کوه ذباب دقيقاً در پشت خندق به عنوان يک استحکام طبيعي تقويت کنندة خندق قرار مي گرفتند.
در محل مساجد کنوني چند تن از صحابه سنگر يا نمازگاه داشته اند. پيامبر (ص) شخصاً بر فراز کوه سلع خيمه و پرچمي برافراشته و بر سپاه نظارت مي فرموده اند. مساجد سبعه امروزه صرف نظر از تغييرات مختصري در فضاي مجاور، موقعيت خويش را حفظ کرده اند. در حال حاضر شش مسجد در اين مکان پابرجا هستند. بعضي گفته اند يکي از مساجد تخريب شده و بعضي نيز مسجد ذوقبلتين را هفتمين آنها مي دانند. موقعيت مساجد موجود بدين شرح است:
مسجـــــد فتــــــــح
اين مسجد مرتفع ترين آنها است که در شمال غربي کوه سلع و در جنوب غربي خندق واقع است. اين مسجد قبل از واقعة احزاب يا خندق وجود داشته و پيامبر اکرم (ص) بنا به نقل از جابرين عبدالله انصاري در هنگام جنگ خندق در روزهاي دوشنبه و سه شنبه در اين مسجد نماز گزارده و دعا فرموده است و در روز چهارشنبه در ميان دو نماز، دعايشان مستجاب شده و همه مهاجمين احزاب رو به هزيمت نهادند. بعضي نيز گفته اند پيامبر (ص) در اين مکان به نظارت بر نيروهاي مسلمين پرداخته و به عبادت نيز مشغول بود و مسجد موجود به يادبود آن روزها ساخته شده است. نهايتاً آنچه مسلم است اين که در اين مکان خبر فتح غزوة خندق به پيامبر (ص) داده شده و به همين مناسبت نام فتح به خود گرفته است.
مسجــــــد سلمــــــان فـــــارســـي
در پايين مسجد فتح واقع شده است.
مسجد ابوبکر
کمي پايين تر از مسجد سلمان واقع است و بعضي آن را مسجد علي بن ابيطالب (ع) دانسته اند.
مسجد عمر
کمي پايين تر از مسجد ابوبکر به سمت مشرق واقع شده است.
مسجــــــــد علـــــــي بن ابيطــــالـــب (ع)
پايين تر از مسجد عمر به سمت شرق واقع است، بعضي آن را مسجد ابوبکر دانسته اند.
مسجــــــــد فـــــــــاطمــــــــــــــــه (س)
در مغرب مسجد علي (ع) قرار دارد و از سطح زمين چندان ارتفاعي ندارد و مسقف نيست. قسمتي از مسير خندق در مقابل مسجد سبعه در سالهاي گذشته به صورت حفره و کانال کوچکي موجود بوده و در تعريض خيابان محو شده است. هم اکنون محوطة مساجد به صورت فضاي سبزي خود نمايي مي کند.
مسجــــــــد ذوقبلتيـــــــــــــن
پيامبر اکرم (ص) در هجدهمين يا نوزدهمين ماه از هجرت در مسجد بني سالم به نماز و عبادت ايستاده و بويژه شبها از خداوند مي خواسته اند تا مسلمين را از سرزنش يهوديان در پيروي از قبلة آنها برهاند. سرانجام به هنگام ظهر و در ميان نماز در اين مسجد آية تغيير قبله ناز شد و پيامبر روي خود را به سمت مسجدالحرام برگردانيد. فول وجهک شطرالمسجدالحرام.... و از اين روي مسجد مذکور نام ذوقبلتين (داراي دو قبله) بر خود گرفت. اين مسجد در حره الويره در سالهاي 893 و 950 ترميم و در 1370 هجري قمري تجديد بنا شده و مناره اي نيز در زاوية شمال شرقي حياط مسجد ساخته شده است. در داخل شبستان مسجد در محل محراب بيت المقدس که اکنون پر شده است، آيات تغيير قبله به عنوان نشان قبله قبلي به چشم مي خورند و قاب ذکر است که تا هنگام نزول اين آيات، مسجد موجود محرابي به سوي بيت المقدس داشته و پس از تغيير قبله اين محراب محو شده است.
به حضرت دوست بگوئید جداً دوستت دارم.